نبايد گذاشت كه بىچادر از خانه بيرون بيايد ، بلكه بر سر زن يك چادر مىكنند ، بر سر غلام امرد بايد هفت چادر بكنند ؛ زيرا كه ابى السائب كه از محدّثين و روات صدر اسلام بود ، گفته : لأنا على القارىء ( او على العابد ) من الغلام الأمرد ، أخوف منّى عليه من سبعين عذراء ، يعنى من بر قارى يا عابد از يك پسر امرد بيشتر مىترسم تا از هفتاد دوشيزه . و ليكن چرا پيشوايان دينى ما به جاى اين كارها و گفتارها ، همّت به تصفيهء خاطر مردان و نشر و ترويج جنبه‌هاى اخلاقى و روحانى اسلامى نمىگذارند كه موجب طهارت اخلاق و پاكيزگى باطن مردم شود ؟ چرا روحانيون عيسوى در انگلستان مانع پيشرفت و ترقّى نمىشوند و جز از راه وعظ و نصيحت دخالتى در اوضاع و احوال اجتماعى و امور سياسى نمىكنند ؟ تحريك عوام و برانگيختن ايشان به شورش و بلوا و باعث قتل اين و آن شدن ، شايستهء مقام روحانيون كه نيست ، سهل است امروزه از هيچ آدميزاد متمدّن مستحسن نيست ، و پيشوايان دين و علماى روحانى بايد ممدّ تعليم و تربيت مردم و واسطهء ارتقاء از نشأهء بهيميّت و سير ايشان در مدارج انسانيت باشند نه آنكه بالعكس خوى حيوانى را تشجيع كنند . به مجردى كه انسان به يكى از ايرانيان مىگويد كه بيش از همه چيز براى كشور ما تربيت لازم است ، فورا سر بهانه باز مىشود و عذر مىآورند كه خارجىها نمىگذارند ما دستگاه‌هايى براى تربيت مردم تأسيس كنيم . بنده عرض مىكنم كه خارجىها تاكنون گذشته از اينكه هرگز مانع تربيت ما نشده‌اند با ما مساعدت و معاضدت نيز كرده‌اند . از عهد ميرزا تقى خان امير كبير تاكنون اين همه مدرسه‌اى كه خود ما باز كرده‌ايم ، كجا كسى مانع شده است ؟ آيا انگليسىها در اصفهان و شيراز و آمريكايىها در طهران و مشهد و رشت و همدان و كرمانشاه و تبريز مدرسه باز نكرده‌اند ؟ آيا فرانسوىها و روس‌ها در ايران مدارس متعدد نداشته‌اند ؟ آيا كمپانى نفت ايران و انگليس در خوزستان چند باب مدرسه ندارد ؟ اين قوم انگليسى در هندوستان و سرنديب و بيرمانى اقوام مطيع و محكوم خود را مانع از تحصيل تربيت نشد و حتى مانع از اين نشد كه حريّت و استقلال خود را بگيرند و از قيد اطاعت انگلستان آزاد شوند ؛ آيا ممكن است كه بتوان به اين ملت تهمت زد كه در ايران مانع تربيت مردم مىشوند ؟ هميشه شيوهء افراد و اقوام بشر بوده است كه گناه قصور و غفلت خود را به گردن ديگران بار كرده ، كاسه و كوزه را سر سايرين بشكنند و براى آن‌كه مسؤول و مواخذ نباشند ، ديگرى را به باد فحش و دشنام بگيرند . بفرماييد ببينيم در ايران چقدر مدرسهء دينى قديمى براى تربيت طلاب علوم دينى ساخته شده است كه در هريك چندين حجره به جهت سكناى ايشان و چند طالار و شبستان براى تدريس ايشان موجود است و اوقاف عريض و طويلى